گزارش حسابرسی در واقع گزارشی است که بعد از ارزیابی عادلانه صورت های مالی توسط حسابرس، آماده می شود. گزارس حسابرسی ، انواع و اقسام داشته و در این جستار ، با انواع گزارش حسابرسی و نحوه ارائه گزارش حسابرسی و نمونه های گزارش حسابرسی و کاربرد هر یک آشنا می شویم.
اگر شما مخاطب گرامی، حسابدار یا حسابرس هستید یا خواستار برون سپاری خدمات حسابداری و حسابرسی هستید یا در این باره، با پرسشی روبرو شدید، از طریق بخش کامنت در انتهای این گفتار با کارشناسان ما در شرکت حسابرسی24 ، در ارتباط باشید.
با ما همراه باشید.
گزارش حسابرسی چیست؟
گزارشات حسابرسی را سهامداران حقیقی و حقوقی شرکت های پذیرفته شده در بازار بورس و فرابورس، آشنا هستند. گزارشات حسابرسی توسط شرکت ها و موسسات حسابرسی مجاز صورت می گیرد و برای شرکت های پذیرفته شده در بازار سرمایه، از جمله داده هایی است که در سامانه کدال منتشر شده و یکی از جنبه های بررسی ارزیابی کیفی و کمی شرکت و سهام مزبورش به شمار می رود.
گزارش حسابرس و بازرس قانونی در شرکت های سهامی عام، از گزارش افزایش سرمایه تا دیگر گزارش ها ، اهمیت بسیاری برای ارزیابی سود و زیان و اهمیت سهام برای خرید و سرمایه گذاری کوتاه مدت تا بلند مدت دارد. لذا سرمایه گذاران، دقت زیادی به گزارش های حسابرسی دارند.
بعضی از گزارشات مثل صورت های مالی میان دوره ای 6 ماهه و 9 ماهه منتهی به سال مالی خاص یک شرکت، حسابرسی نشده است. بعضی ها هم صورت های مالی سال مالی منتهی به تاریخ خاص شرکت ایکس است که حسابرسی شده و همه این اطلاعات در codal.ir برای شرکت های سهامی عام و صندوق های سرمایه گذاری اعم از درآمدثابت وغیره، منتشر و در دسترس عموم به صورت رایگان قرار می گیرد .
عکس بالا، تصویر صفحه نخست یک نمونه گزارش حسابرسی مربوط به یکی از صندوق های سرمایه گذاری در بورس ایران است که مرداد 1400 شمسی منتشر شد. این گزارش، توسط حسابرس مستقل تهیه شده و طبق بند مسئولیت هیات مدیره که در گزارش های حسابرسی شرکت های سهامی عام و صندوق ها دیده می شود، مسئولیت تهیه صورت های مالی بر اساس استانداردهای حسابداری، با مدیران صندوق است. خوب ، مسئولیت حسابرس در تهیه گزارش های مالی چیست؟
حتما بخوانید : حسابرسی چیست ؟
مسئولیت حسابرس چیست؟
معمولا بند شماره 3 در گزارش های حسابرسی موسسات حسابرسی مستقل که به بررسی و ارزیابی صورت های مالی شرکت های سهامی عام و صندوق ها می پردازند، مربوط به مسئولیت حسابرس است.
- مسئولیت حسابرس، اظھار نظر نسبت به صورتھای مالی یاد شده بر اساس حسابرسی انجام شده طبق استاندارد ھای حسابرسی است.
- استانداردھای مزبور ایجاب می کند حسابرس، الزامات آیین رفتار حرفه ای را رعایت و حسابرسی را به گونه ای برنامه ریزی و اجرا کند که از نبود تحریف با اھمیت در صورت ھای مالی ، اطمینان معقول کسب شود. حسابرسی شامل اجرای روشھایی برای کسب شواھد حسابرسی درباره مبالغ و دیگر اطلاعات افشاء شده در صورت ھای مالی است .
- انتخاب روش ھای حسابرسی ، به قضاوت حسابرس ، از جمله ارزیابی خطرھای تحریف با اھمیت ناشی از تقلب یا اشتباه در صورت ھای مالی ، بستگی دارد. برای ارزیابی این خطرھا ، کنترلھای داخلی مربوط به تھیه و ارائه صورت ھای مالی به منظور طراحی روش ھای حسابرسی مناسب شرایط موجود ، و نه به قصد اظھار نظر نسبت به اثربخشی کنترلھای داخلی صندوق ، بررسی می شود.
- حسابرسی ھمچنین شامل ارزیابی مناسب بودن رویه ھای حسابداری استفاده شده و معقول بودن برآوردھای حسابداری انجام شده توسط مدیر صندوق و نیز ارزیابی کلیت ارائه صورت ھای مالی است.
در یک گزارش حسابرسی ، حسابرس باید صراحتا اعلام کند که شواهد حسابرسی کسب شده، برای اظهارنظر نسبت به صورت های مالی فلان شرکت یا موسسه سهامی عام یا سهامی خاص، کافی است یا کافی نیست.
گفتنی است در شرکت های سهامی عام و صندوق های سرمایه گذاری پذیرفته شده در بازار سرمایه کشور، موسسه حسابرسی در گزارش حسابرسی خود موظف است که موارد عدم رعایت الزامات قانونی مقرر در مفاد اساسنامه و امید نامه صندوق و مقررات ناظر بر فعالیت صندوق ھای سرمایه گذاری و سایر موارد لازم را به مجمع عمومی صندوق گزارش کند.
همان طور که می دانید، صورت های مالی، بخش مهم فرآیند گزارش گری مالی است و یک مجموعه کامل صورت مالی شامل این موارد است: ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت جریان وجوه نقد (صورت مالی اساسی)، یادداشت های توضیحی.
در شرکت های بورسی، بخش یادداشت های توضیحی در گزارشات حسابرسی ، معمولا بخش جذابی برای سهامداران است که در مجامع عمومی روی آن بحث و تبادل نظر شده و سهامداران بر اساس این اطلاعات، از مدیرعامل یا رئیس هیات مدیره یا حسابداری، درباره این یادداشت های توضیحی، سوال میکنند.
در گزارش حسابرسی ، همه حساب های یک شرکت یا موسسه یا سازمان دولتی یا خصوصی، توسط موسسات خبره، بررسی می شود. گزارش حسابرسی را باید گزارش کارشناسی دقیق و مبتنی بر استانداردهای حسابداری و حسابرسی دانست که هدف آن، ارزیابی جلوگیری از هر اشتباه و تقلب در ارائه اطلاعات مالی شرکت حسابرسی شده می باشد.
گزارشات حسابرسی ، هم برای بانک ها و موسسات اعتباری هم برای سهامداران و هیات مدیره، اهمیت زیادی دارد. در واقع هدف اصلی گزارش حسابرسی ، ارائه اطلاعات تلخیص و طبقه بندی شده درباره عملکرد مالی شرکت یا موسسه و ضریب انعطاف پذیری آن است.
گزارش حسابرسی باید در زمان مقرر ارائه شود. بر اساس ماده 272 قانون مالیات های مستقیم، شرکت های مشمول، بایستی صورت های مالی حسابرسی شده توسط سازمان حسابرسی یا موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران را همراه با اظهارنامه مالیاتی ،حداکثر 90 روز بعد از مهلت انقضای ارائه اظهارنامه، تسلیم کنند.
حتما بخوانید : حسابرس کیست و چه وظایفی دارد؟
انواع حسابرس
گزارشات حسابرسی توسط حسابرس ارائه می شود. حسابرس یا داخلی است یا مستقل یا خارجی. حسابرس مستقل یا حسابرس خارج سازمان، موسسه یا شرکتی است که در حوزه حسابرسی فعالیت داشته و بر اساس قرارداد هایی که با یک سازمان یا شرکت یا موسسه یا صندوق دارد، گزارش هایی به صورت مداوم به سهامداران اصلی و هیات مدیره و ذینفع می دهد. مثل گزارش حسابرس مستقل در شرکت های سهامی عام و صندوق های سرمایه گذاری و کارگزاری ها.
نوع دیگر حسابرس هم حسابرس داخلی است. هدف آن ها، بررسی صورت های مالی و اعتبارسنجی و راستی آزمایی آن به هدف ارائه به سهامدار و مدیرعامل است. به موارد بیمه ای و مالیاتی نظارت داشته و گردش مالی شرکت را اعم از بستانکاری و بدهکاری و صورت وضعیت تایید شده پیمانکاران و فروشندگان کالا و خدمات را برای صدور چک، ارزیابی و ممیزی می کند.
انواع گزارش های حسابرسی
گزارش های حسابرسی ، متفاوت است. بر اساس کاربرد و هدفی که دارد، طبقه بندی می شود.
- گزارش حسابرسی مشروط: به گزارشی اطلاق می شود که نتایجش، منطبق به شواهد و ادله کافی نباشد.
- گزارش حسابرسی مردود: به گزارشی گفته می شود که اصول حسابداری و استاندارد های حسابداری، در تهیه گزارش مالی، رعایت و پیاده سازی نشده و الزامات مربوطه، رعایت نشده باشد و لذا، گزارش حسابرسی مردود اعلام می شود.
- گزارش حسابرسی عدم اظهار نظر: زمانی پیش می آید که حسابرس، در رسیدگی صورت های مالی، به ابهام قابل توجهی روبرو می شود. یا محدودیت زیادی در اظهار نظر دارد. چون داده کافی نیست. ابهام دارد و مجهول است. لذا می گوید که امکان اظهارنظر در رابطه با صورت های مالی ماه یا فصل فلان وجود ندارد.
- گزارش حسابرسی استاندارد: گزارشی است که بر اساس استاندارد ها و الزامات حسابرسی تهیه شده باشد.
در بالا، از استاندارد حسابرسی صحبت به میان آمد. استاندارد حسابرسی نیز مثل گزارش های حسابرسی ، انواع دارد.
انواع استاندارد های حسابرسی
- استاندارد حسابرسی عمومی: حسابرس مستقل و کار بلد، صلاحیت حسابرسی داشته و باید مدرک معتبر داشته باشد و مهارت و توانایی اثبات شده و احراز شده برای حسابرسی صورت های مالی را در اختیار داشته باشد. لذا به شرکت یا موسسه ای که حسابرسی می کند، نباید وابستگی مالی داشته باشد.
- استاندارد حسابرسی میدانی: از انواع استاندارد های حسابرسی است. هدفش این است که امور بررسی و ارزیابی کنترل داخلی و جمع آوری اسناد و مدارک و تسلط بر امور، به خوبی انجام شود. در این روش، تمرکز بر روی جمع آوری دقیق مدارک بوده و ارزیابی ادعا های مدیریتی در مورد اعتبار یا عدم اعتبار گزارش های مالی به صورت سیستماتیک و گویا و دسته بندی شده، در دستور کار است.
- استاندارد حسابرسی گزارش گیری: صورت های مالی ، بایستی بر اساس اصول حسابداری تهیه شود. در همه حساب ها بایستی به یک نحو اعمال شود. بر اساس استاندارد حسابرسی گزارش گیری، حسابرسان باید نظر خود را در رابطه با درستی یا نادرستی اطلاعات مالی ارائه کند. هر مغایرتی که دیده می شود، باید ارائه شود. حسابرس بر اساس شواهد حسابرسی ، بایستی به این اجماع برسد که قادر است که مرحله گزارش گیری که نتیجه نهایی است را ارائه کند.
نکته ای که باید توجه کنید آن است که حسابرس در زمان حسابرسی صورت های مالی، داده ها را از سامانه گزارش گیری شرکت/موسسه/صندوق دریافت می کند و به ارزیابی کامل و مطلوب آن اقدام می کند تا اطمینان یابد که اطلاعات و داده ها، به درستی ارائه شده یا خیر و خطایی صورت گرفته است که گزارش کند. گزارش حسابرسی ، دارای بند های مختلفی است که 2 مورد آن را در ابتدای این گفتار اشاره کردیم.
بند های گزارش حسابرسی
گزارشات حسابرسی شامل بند های گوناگون است که هر یک اطلاعاتی درباره نظر حسابرس پس از بررسی صورت های مالی شرکت حسابرسی شده، ارائه می دهد:
- بند عنوان گزارش
- بند مقدمه که اطلاعات مختصری درباره گزارش می دهد
- بند مسئولیت هیات مدیره در برابر صورت های مالی
- بند مسئولیت حسابرس
- بند مبانی اظهار نظر که شامل اظهار نظر مشروط و مردود می شود.
- بند اظهار نظر مشروط یا مردود
- بند سایر بند های توضیحی
- بند گزارش درباره الزامات و مقررات قانونی
- بند گزارش درباره وظایف بازرس قانونی
- بند گزارش درباره مسئولیت های قانونی و مقررات حسابرسی
- تاریخ و امضا شرکا
گزارش حسابرسی چگونه ارائه می شود؟
گزارش حسابرسی دارای 4 بنیاد است:
- صورت های مالی بر اساس استفاده از استاندارد ها حسابداری، آماده می شود.
- اصول و استاندارد های پذیرفته شده در همه حسابداری مالی ، یکسان اعمال شده و جاری است.
- داده ها به صورت کافی و کامل ، افشا می شود و در اختیار حسابرس قرار می گیرد.
- نظر کارشناسی حسابرس درباره شفافیت صورت های مالی، قابل اعتماد است و مبنای تصمیم گیری قرار خواهد گرفت.
- حسابرسان باید علاوه بر رسیدگی صورت های مالی، بایستی مسئولیت گزارش گری را بر اساس الزام قانونی، بپذیرند.
نمونه گزارش حسابرسی مبانی اظهار نظر مردود
مثلا شرکتی در اواخر سال 1398 شمسی، کارگاه تولیدی را فروخته است. ارزیابی های حسابرسی نشان می دهد که عملیات تنظیم مبایعه نامه ، در سال مالی 1399 صورت گرفته و شناسایی فروش ، در سال مورد گزارش که سال 1398 است، مغایر با استاندارد های حسابداری رخ داده است. لذا این موضوع، منجر به تعدیل صورت های مالی شده و دارایی های ثابت را افزایش داده و حساب های دریافتنی و سود سال 1398 را با تغییر همراه کرده است.
نمونه گزارش حسابرسی اظهارنظر مردود
بر اساس نظر حسابرس، چون آثار مورد مندرج در صورت های مالی شرکت . . . مربوط به سال مالی منتهی به . . . ، وضعیت مالی را در برای سال مالی منتهی به تاریخ فوق الذکر، بر اساس استاندارد های حسابداری، به نحو مطلوب نشان نمی دهد.
نمونه گزارش حسابرسی مبانی اظهار نظر مشروط حسابرسی
موجودی مواد و کالا شامل مبلغ 2 میلیارد ریال موجودی کالا ساخته شده بوده که مغایر با استاندارد های حسابداری است. اگر تعدیلی از این بابت صورت بگیرد، سود خالص به مبلغ ………. میلیون ریال کاهش یافته و موجودی کالا و سود انباشته نیز به این مبلغ …….. کاهش خواهد یافت.
نمونه اظهار نظر مشروط حسابرسی
به نظر این حسابرس، به استثنای آثار موارد مندرج در بند صورت های مالی یاد شده، وضعیت مالی شرکت …… در تاریخ . . . .. و عملکرد مالی و جریان های نقدی آن برای سال مالی یاد شده، از همه جنبه های با اهمیت، بر اساس استاندارد های حسابداری، به نحو مطلوب است.
حسابرس با ارائه اظهار نظر مشروط و مردود، ریسک اطلاعات ارائه شده را افزایش داده و منجر به واکنش اعتبار دهندگان و سرمایه گذاران شده و پیامدهای اقتصادی (economic consequences) به همراه خواهد داشت. به هر حال، کار حسابرس، اعتبار بخشی به اعتبار داده ها و اطلاعات است که در دسترس سرمایه گذاران قرار می گیرد .
(نمونه گزارش حسابرسی درباره توجیه افزایش سرمایه یک شرکت سهامی عام در بورس ایران)
( نمونه گزارش حسابرس به هیات مدیره مربوط به یکی از شرکت های بورسی ایران که حاوی بند دامنه بررسی اجمالی بر اساس استاندارد حسابرسی ، بیان مبانی نتیجه گیری مشروط و نتیجه گیری مشروط است)
(صورت جریان های نقدی یک شرکت بورسی ایران را نشان می دهد که وضعیت را در دوره های مختلف به صورت حسابرسی شده نشان می دهد و در گزارش حسابرس قید شده است )
مخاطب گرامی
اگر درباره گزارش های حسابرسی و شیوه های حسابرسی شرکت های سهامی عام و صندوق های سرمایه گذاری و شرکت های سهامی خاص، نظر و دیدگاهی دارید، مراتب را از طریق بخش کامنت در انتهای این گفتار به اشتراک بگذارید.
لینک این جستار را از طریق کانال ها و گروه هایی که در شبکه های اجتماعی عضو هستید، به اطلاع دوستان و آشنایان و سهامداران قرار دهید. ما را در شبکه های اجتماعی از طریق لینک هایی که در پایین این صفحه قرار گرفته، دنبال کنید.